Çocukları Yetiştirmek Yetişkinleri Düzeltmekten Daha Kolay!

Filozof Denince Kimi Hayal Ederiz?

Filozof denince hemen hepimizin aklına yaşlı bir erkek figürü gelir: beyaz sakallı, ceketli, gözlüklü bir adam. Neredeyse hiçbir zaman çocuk silueti düşünmeyiz. Bir çocuğun felsefi konularda konuşabileceği fikri bile çoğu insana garip gelir. Aileler, okul yöneticileri, hatta öğretmenler bile çocukların felsefe yapabileceği fikrini benimsemekte zorlanır, felsefeyi gereksiz bulabilirler. Tüm bunlara rağmen felsefe, hem çocuklarımızın hem de toplumun gelecekteki refahı için bir araç.

Çocukları Yetiştirmek, Yetişkinleri Düzeltmekten Kolaydır

İşe çocuklarla felsefe yaparak başlayabiliriz. Bu, Platon'un ya da Kant'ın teorilerini ezberletmek değil, çocukların birlikte soruşturma yapmalarını kolaylaştırmak, daha iyi bir toplumu oluşturacak demokratik vatandaşlık becerilerini geliştirmek demek.

Bunun neden gerekli olduğunu görmek için çok uzağa gitmeye gerek yok. Etrafımızdaki yetişkinlere bakmamız yeterli. Ne kadar iyi bir "toplum" oluşturdukları çoğu zaman tartışmalı. Sağlıklı bir toplum, büyük ölçüde eleştirel düşünme ve etkili iletişim becerilerine sahip bireylere bağlı, ama yaşlandıkça çoğumuz yeni bilgilere, kanıtlara, tartışmalara daha az açık oluyoruz. Erken yaşta bu becerileri kazanmak, işi bir ölçüde değiştirebilir. Uzun lafın kısası, çocukları yetiştirmek, yetişkinleri düzeltmekten daha kolay olabilir.

Lipman'ın Hikâyesi: P4C Nasıl Doğdu?

Matthew Lipman, felsefenin eğitimdeki rolünden bahsederken akıl yürütme ve diyalog becerilerini geliştirmesi üzerinde durur. 1960’lı yıllarda Columbia Üniversitesi'nde lisans öğrencilerine felsefe öğretirken, öğrencilerinin dünyayı değiştirmek için tutkulu ama mantıklı düşünme ve iyi kararlar alma yeteneğinden yoksun olduğunu fark eder. Üniversite düzeyinin iyi düşünmeyi öğrenmek için geç kaldığını görerek, çocukların erken yaşta felsefeyle tanışmasını sağlayan P4C (Philosophy for Children) hareketini başlatır.

1980'lerin başına gelindiğinde Lipman'ın pedagojisinin sonuçları umut vaat eder: çocuklar cesurca felsefi tartışmalara girebilmektedir.

Diyalog Merkezli Bir Yöntem

Lipman'dan bu yana yöntem gelişmeye devam ediyor, ama odak noktası hep "diyalog" oluyor. Çocuklar yaparak öğrendikleri bir tür felsefi çıraklık dönemi geçiriyor; öğretmenin görevi öğrencilerin sorularını doğru yönlendirmek, akıl yürütme süreçlerine odaklanmalarını sağlamak. Bunu yaparken de karşılıklı saygı ve özen ilkelerinin geçerli olduğu bir ortam kurmak.

Daha fazla bilgi almak için sitemizi ziyaret edin.

Dr. Özge Özdemir, Boğaziçi Üniversitesi Felsefe mezunu, LTS Eğitim’in (Little Thinkers Society) kurucusu ve 2016’dan beri P4C eğitmeni.