Çocuklarla Felsefe Yapmak, Diğer Derslerin Öğrenimini Destekliyor!

"Sen geldiğinden beri çevreme daha çok bakıyorum, ne düşündüğüm ve ne söylediğim konusunda daha dikkatliyim. Beni bir şeyler hakkında daha derin düşünen ve hayatla daha çok ilgilenen biri yaptığın için teşekkür ederim."

Bu notu, beşinci sınıf öğrencisi bir kız, Washington Üniversitesi'ndeki Çocuklar için Felsefe Merkezi'nin kurucusu felsefeci Jana Mohr Lone'a yazmış. Lone bir rehberlik danışmanı ya da terapist değil, bir felsefe kolaylaştırıcısı.

İlkokulda Neden Felsefe?

Okulların işlevlerinden biri çocukları yetişkin hayatına hazırlamak. Liselerde son yıllarda yeni öğretim yöntemleri denense de, ilköğretim düzeyinde şu soru akla geliyor: Neden ilkokulda çocuklara felsefe yapmak öğretilmiyor?

Felsefenin sorduğu soruların öğretim programında yer almayı hak etmesi bir yana, diğer dersler için de uzun süreli fayda sağladığı görülüyor. İngiltere'de 4. ve 5. sınıf düzeylerinde yapılan bir araştırmaya göre, her hafta Çocuklar İçin Felsefe dersi alan öğrenciler, okuryazarlık ve matematikte hiç felsefe dersi almamış öğrencilere kıyasla daha başarılı. Üstelik bu çocuklara P4C dışında fazladan matematik ya da okuma dersi de verilmemiş. Mantıksal akıl yürütmeyi ve felsefi çıkarım yapmayı öğrenen çocuklar, matematik problemlerini çözmede de daha iyi. Felsefe eğitiminin bir diğer faydası da karakter inşası: felsefi soruşturma çocuklara sabır, dinleme becerisi, başkalarının düşüncesine saygı duymayı ve cesareti öğretiyor.

"Gerçekliğin Simülasyon Olmadığını Nereden Biliyoruz?"

Çocuklara etik ya da metafizik sorular sordurmak başta imkânsız gibi görünse de, doğru uyaranlarla çocukların meraklarında ne kadar ileri gidebildiklerini görmek mümkün. Lone, beşinci sınıf düzeyindeki bir gruba "Gerçekliğin aslında bir simülasyon olmadığını nereden bilebiliriz?" diye soruyor. Bir öğrencinin cevabı: "Belki şu an sadece bir bilgisayarın hafızasında olmadığımı bilemem. Ama eğer ben ne bilebildiğim hakkında düşünüyorsam, en azından düşünen bir ben olduğundan emin olabilirim." Yüzlerce yıl önce Descartes da buna benzer bir şey söylemişti.

Felsefe, matematiğin ya da fen dersinin yerine geçsin demiyoruz; matematik ve fen öğretmenleri felsefi soruşturmayı kendi derslerine katabilsinler.

Felsefenin "Erişilemezlik" Algısı

Lone'a göre felsefenin ilkokullara girememesinin en büyük nedenlerinden biri, felsefenin hâlâ "bazı" insanlara özgü bir etkinlik olarak görülmesi. Oysa her yaştan insan felsefe yapabilir: bir kavram üzerine fikir söyleyebilir, gerekçelendirebilir, başkalarının fikrini dinleyip gerekirse kendi fikrini yeniden düzenleyebilir.

Felsefe çoğu dersin temelini oluşturuyor. Onu erken yaşta çocukların hayatına kazandırmak, P4C derslerini ve öğretmen eğitimlerini desteklemek kadar değerli.

*Bu yazı Chris Weller'ın Business Insider'daki makalesinden yola çıkarak hazırlanmıştır.

Daha fazla bilgi almak için sitemizi ziyaret edin.

Dr. Özge Özdemir, Boğaziçi Üniversitesi Felsefe mezunu, LTS Eğitim’in (Little Thinkers Society) kurucusu ve 2016’dan beri P4C eğitmeni.