P4C Eğitmen Eğitimleri Çoğalıyor: Hangi Vizyonla, Hangi Belgeyle?

Son yıllarda Türkiye'de P4C eğitmen eğitimi veren program sayısı hızla artıyor. Bu, alan için sevindirici bir gelişme. Ama beraberinde bir soru da getiriyor: Bu kadar çok program arasında nasıl seçim yapacağız? Kimin hangi vizyonla çalıştığını nasıl anlayacağız?

22 Kasım 2025'teki P4C Çalıştayı'nda yaptığım sunumda bu soruya bir yargılama değil, bir çerçeve sunma denemesi olarak yaklaştım.

P4C Ekosistemi Üzerine Bir Vizyon Kadranı

P4C uygulayıcı eğitimi programlarını iki eksende düşünmeyi öneriyorum. Yatay eksende, bir uçta “bilgi üreten, epistemik temeli sağlam yapılar”, diğer uçta “algoritmalarla beslenen, pedagojik temeli zayıf yapılar” düşündüm. Dikey eksende ise, bir uçta “tanınan, kalite güvencesi olan kurumlar”, diğer uçta “bağımsız, kişisel marka ya da informal girişimler” var diye düşündüm. Bu iki eksenin kesişimi dört farklı vizyon türü ortaya çıkarıyor:

Epistemik Vizyon (kurumsal + temeli sağlam): Anlamın ve kanıtın buluştuğu yerde durur, bilgiyi hem üretir hem doğrular. Işığı: tutarlılık, derinlik, etik sorumluluk. Gölgesi: fazla titizlik, yorgunluk, yalnızlık.

Pazarlamacı Vizyonu (kurumsal + temeli zayıf): Görünürlük esastır, biçim içeriğin önüne geçer. Logo, sertifika ve marka diline yaslanır, bilgiyi sunar ama nadiren üretir. Işığı: iletişim ve etkileme becerisi, yaygın erişim. Gölgesi: bireysel başarı kaygısı, epistemik tutarsızlık.

Eşik Vizyon (bağımsız + temeli sağlam): Bilgiyi ve birlikte öğrenmeyi takdir eder, bilir ama yapılandırıp sürdürmekte çekingendir. Işığı: entelektüel ilgi, teorik bilgi. Gölgesi: risk almada kararsızlık, cesaret eksikliği, bağımsızlık korkusu.

Hayalci Vizyonu (bağımsız + temeli zayıf): Hevesle başlar ama temeli zayıftır, bilgiyle ilişkisi üretmekten çok kopyalamaktır. Işığı: umut, heves, deneme cesareti. Gölgesi: derinlik yoksunluğu, çabuk sönme, yönsüzlük.

Ben başından beri ilk vizyonla hareket ettim. Programı 2016 yılında Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi’nde temellendirmem de, bugün European Digital Credentials’ın (EDC) uluslararası doğrulanabilir belge yapısına oturtmam da bu yüzden. 

Bu dört vizyonun hiçbirini "iyi" ya da "kötü" diye etiketlenmiyorum. Her birinin kendi ışığı ve gölgesi var. Amaç, bir programı değerlendirirken kendi konumumuzu da görebilmek.

Sunumun tamamına YouTube'daki kaydından ulaşabilirsiniz.

P4C Uygulayıcı Eğitimi programımıza göz atabilirsiniz.

Dr. Özge Özdemir, Boğaziçi Üniversitesi Felsefe mezunu, LTS Eğitim'in (Little Thinkers Society) kurucusu ve 2016'dan beri P4C eğitmeni.