İyi Oluş Konusunda Sorgulayan Sınıf: İki Kıtada Bir Felsefe Projesi

İki yıl, iki okul, iki kıta, tek bir soru: İyi bir hayat neye benzer? 2022-2024 yılları arasında İstanbul'daki Erkan Ulu Okulları ile Los Angeles'taki Qualia Okulu'ndan bir grup ortaokul öğrencisi, “İyi Oluş Konusunda Sorgulayan Sınıf" (The Inquiring Classroom Concerning Human Flourishing) adlı ortak bir felsefe projesinde bir araya geldi. Projeyi, Erkan Ulu Okulları akademik danışmanı olarak ben ve Qualia Okulu öğretmeni John Wright birlikte tasarladık ve yürüttük.

İyi Oluşun Beş Alanı

Yola çıkarken, “iyi oluşun" insan yaşamının beş geniş alanıyla ilgili olduğunu belirledik: mutluluk ve yaşam tatmini, zihinsel ve fiziksel sağlık, anlam ve amaç, karakter ve erdem, sosyal ilişkiler. İlk yıl “mutluluk ve yaşam tatmini” üzerine, ikinci yıl “anlam ve amaç” üzerine ikişer ders planı geliştirdik. Her ders planını, alanın temel filozoflarının metinlerinden yola çıkarak hazırladık: Bertrand Russell’ın mutluluk tanımı, Robert Nozick'in ünlü "deneyim makinesi" adlı düşünce deneyi, Susan Wolf'un anlamlı davranış kuramı ve A.J. Ayer'ın hayatın anlamı üzerine yazdıkları.

Bir Tartışma, Üç Farklı Ortam

Projenin en özgün yanı, aynı felsefi soruyu üç farklı ortamda giderek derinleşerek tartışmaktı. Önce her okuldaki öğrenciler, kendi sınıflarında P4C yöntemiyle yüz yüze tartıştı. Ardından aynı soru Kialo uygulamasına yüklendi; İstanbul ve Los Angeles'taki öğrenciler burada "katılıyorum, çünkü…" ve "katılmıyorum, çünkü…" diyerek yaklaşık bir ay boyunca yazılı olarak birbirleriyle tartıştı. Bu süreç sonunda tartışmanın bir argüman haritası ortaya çıktı. Son olarak, iki okulun öğrencileri Zoom'da bir araya gelip tartışmayı bir kez de canlı bağlantıyla yüz yüze yürüttü. İki yıl boyunca toplam 35 öğrenci, 4 ders planı üzerinden bu üç aşamalı yolculuğa katıldı.

Çocukların Kendi Sesiyle

Kialo'daki tartışmalardan bir örnek vermek isterim. Russel’ın “Sıradan insanın mutsuzluğunun sebebi kendiyle fazla meşgul olmasıdır,” önermesini tartışırken, bir öğrenci “Kendinize odaklanmayı bırakmak, başkalarıyla ilgileneceğiniz anlamına gelmiyor, bu duruma bağlıdır,” derken, bir başkası da “Kendinle hiç ilgilenmemek de bir sorun, bunu nasıl ayarlayacağız?” diye sordu. Çocukların bu tartışmalardaki akıl yürütmeleri, yazım hatalarıyla ve kendi ifade biçimleriyle birlikte, hiç dokunulmadan kitapçıkta yerini aldı. Çünkü amacımız mükemmel bir tartışma sergilemek değil, gerçek düşünme sürecinin nasıl ilerlediğini göstermekti.

Dünya Felsefe Kongresi, 1-8 Ağustos 2024, Roma

Roma'da Dünya Felsefe Kongresi'nde

Proje sona erdiğinde, katılımcı öğrenci, öğretmen ve okullarla yapılan değerlendirmeler, hedeflediğimiz kazanımlara büyük ölçüde ulaşıldığını gösterdi. Öğrenciler farklı kültürlerden akranlarıyla barışçıl bir diyalog kurmayı, birbirini dinleme ve anlama kültürünü deneyimleyerek öğrendi. 1-8 Ağustos 2024 tarihlerinde Roma'da Sapienza Üniversitesi'nde düzenlenen 25. Dünya Felsefe Kongresi'nde, John Wright ile birlikte projenin amacını, işleyişini ve kazanımlarını anlatan bir bildiri sunduk. Uluslararası felsefe topluluğundan aldığımız ilgi ve takdir, iki yıllık bu emeğin en güzel karşılıklarından biri oldu.

Bu proje, Erkan Ulu Okulları (İstanbul) ile Qualia: The School for Deeper Learning (Los Angeles) iş birliğiyle, Dr. Özge Özdemir ve John Wright tarafından yürütülmüştür.

Okul Danışmanlığı programımıza göz atabilirsiniz.

Dr. Özge Özdemir, Boğaziçi Üniversitesi Felsefe mezunu, LTS Eğitim'in (Little Thinkers Society) kurucusu ve 2016'dan beri P4C eğitmeni.